arneis, nebbiolo, roero, tanaro
Roero, een gebied in evolutie ...
![](/media/blogs/roero-een-gebied-in-evolutie.jpg)
De wijn:
De wijnbouw, die al sinds de oudheid op het grondgebied van Roero aanwezig is, is een van de hoofdbestanddelen van de cultuur en het dagelijkse leven in deze streek, waarvan het landschap door de aanwezigheid van wijnstokken is getransformeerd en gevormd.
De wijnbouw en de wijnproductie, die altijd gepaard gingen met andere landbouwproductie, zijn de laatste decennia uitgegroeid tot een van de hoekstenen van de lokale economie en tegelijkertijd de belangrijkste ambassadeur van dit gebied voor buiten de grenzen, dankzij de kwaliteit van de geproduceerde wijnen en het internationale succes dat daaruit is voortgevloeid.
Roero en Roero Arneis slagen er op deze manier in om, via de onmisbare band met het grondgebied, de charme en de smaak van deze heuvels over te brengen, waardoor ze een plaats zijn geworden die bekend en gewaardeerd wordt door alle liefhebbers van eten en wijn en van wijntoerisme.
Roero e Roero Arneis zijn de wijnen die het meest authentiek het terroir van Roero interpreteren.
Typologie :
Het zijn de inheemse wijnstokken - arneis en nebbiolo - die leven geven aan de wijnen die beschermd worden door de Roero Docg en door het Consortium van Roero-producenten.
Zoals bepaald in de verordeningen is de titel "Roero" - zonder enige andere specificatie - voorbehouden aan rode wijnen die zijn gemaakt van ten minste 95% nebbiolo-druiven. Ook druiven van niet-aromatische rode druivenstokken die geschikt zijn voor de teelt in de regio Piemonte, kunnen bijdragen aan de samenstelling van Roero, gezamenlijk of afzonderlijk, tot een maximum van 5%. Er zij op gewezen dat Roero Docg in bijna alle gevallen 100% zuivere nebbiolo is.
Anderzijds is de naam "Roero Arneis" gereserveerd voor witte wijn die is gemaakt van minimaal 95% arneis-druiven. Ook druiven van niet-aromatische witte druivenstokken die geschikt zijn voor de teelt in de regio Piemonte kunnen, gezamenlijk of afzonderlijk, bijdragen tot een maximum van 5%. Net als bij de Roero is de Roero Arneis Docg doorgaans 100% zuivere arneis.
De Roero Docg is voorbehouden aan de volgende typologieën en vermeldingen:
- Roero
- Roero riserva
- Roero Arneis
- Roero Arneis spumante
Wijnbouw :
De wijngaarden waar de wijnen van de Roero DOCG worden geproduceerd, moeten aan een aantal eisen voldoen: ze moeten op heuvelachtig terrein liggen - daarom zijn vlakke, vochtige en te weinig zonnige dalbodems uitgesloten - op een hoogte van niet meer dan 400 meter boven zeeniveau, op de bodemsoorten klei, kalksteen, zand (en hun mogelijke combinaties), en met een geschikte blootstelling om een goede rijping van de druiven te garanderen.
De opleidings- en snoeisystemen zijn traditioneel, dat wil zeggen de leiboom en de Guyot.
De wijnbouw van Roero vindt bijna uitsluitend plaats op hellingen (vaak met zeer steile hellingen, tot en met meer dan 50%) en in zeer kleine wijngaarden. Dit leidt tot een zeer beperkte mechanisatie voor het bewerken van de grond, waardoor de teler gedwongen is het merendeel van de landbouwwerkzaamheden handmatig uit te voeren.
Oorsprong en geschiedenis :
Er zijn bewijzen van handel, consumptie en produktie van wijn in Piemonte sinds de zevende eeuw v. Chr., zoals wordt bevestigd door de vondst van Etruskische wijnamforen en draf van gecultiveerde wijnstokken. De wijnbouw heeft zich in de streek van Roero dus ontwikkeld sinds de aanwezigheid van de Liguriërs (en dus vóór de komst van de Romeinen), dankzij de waarschijnlijke invloed van de Etrusken.
Maar zoals in heel continentaal Europa, waren de Romeinen nodig om een efficiënte en systematische wijnbouw op te zetten. De crisis van het Romeinse Rijk en de daaropvolgende invasie leidden ertoe dat de wijnbouw werd opgegeven ten gunste van de teelt van gewassen die nuttiger waren voor het levensonderhoud. Alleen de kloosterorden bleven wijnstokken telen.
In de elfde eeuw begon de wijnbouw weer uitbreiding te nemen, met name door de ontwikkeling van de alteno, gronden waar verschillende soorten cultuur aanwezig waren en waar de wijnstok aanleunde en "hoog werd gehouden", zoals in de oudheid, door levende steunen, d.w.z. jonge boompjes van esdoorn of iep. Hiervan getuigen de vele wetten die in de daaropvolgende eeuwen werden uitgevaardigd voor de instandhouding en de regulering van de wijnbouw, de gemeentelijke registers waarin de wijngaarden worden bijgehouden en, wat betreft de uitsluitend voor de wijnbouw bestemde gronden, het ontstaan van plaatsnamen die verwijzen naar de wijngaard of naar de wijnstokken. Met de komst van de Savoie, tussen het einde van 1500 en het begin van 1600, begon de consolidatiefase van de wijnindustrie, die ononderbroken voortduurde tot in de negentiende eeuw.
De "Amerikaanse" ziekten, en met name de Philloxera, die van de tweede helft van de jaren 1800 tot de eerste helft van de jaren 1900 het hele continent teisterden, hebben de wijnstokken en de manier om ze te bewerken ingrijpend veranderd. Zij zouden echter geen bijzondere sporen nalaten op de wijnbouw in Roero. Integendeel, in bepaalde opzichten hebben zij bijgedragen tot een natuurlijke "selectie" van de meest geschikte gebieden, met name van de gebieden die het meest geschikt zijn voor de teelt van nebbiolo, zodat de wijnbouw van Roero tegenwoordig bijna uitsluitend op hellingen (met vaak zeer steile hellingen) plaatsvindt, tot en met meer dan 50%. Momenteel zijn er 1027,47 hectare wijngaarden geregistreerd onder de benaming Roero; hiervan zijn 832,89 hectare arneis en 194,58 hectare nebbiolo.
De bodem :
In het algemeen is de bodem van Roero van het type mergel-zandsteen met een overwicht aan zandsteen, afzettingsgesteente van mariene oorsprong, en een goed gehalte aan kalksteen, klei en zand. Dit laatste element maakt de bodem los en zacht en geeft hem een grote doorlaatbaarheid. Gezien hun mariene oorsprong zijn de wijngaardgronden eerder arm aan organisch materiaal, maar rijk aan minerale zouten.
Er is echter meer dan één bodem, we moeten het hebben over verschillende bodems. Afhankelijk van het tijdstip waarop het water is opgekomen, zijn er namelijk bodems met verschillende kenmerken: met zandig-grindige continentale sedimenten, zandig-mariene sedimenten en klei-mariene sedimenten. Deze profielen komen nu eens naast, dan weer boven elkaar voor, en vormen de echte en eigenlijke macrogebieden, afgezet langs de lijn die loopt van het noordwesten (de Rocche) naar het zuidoosten (de gebieden die het dichtst bij de Tanaro liggen).
In de noordwestelijke gebieden, langs de lijn van de Rocche, op een hoogte van ongeveer 350 meter boven de zeespiegel en hoger, vinden we bodems met weinig kalk en bijzonder rijk aan zand (ongeveer 80% van het zandgehalte), van meer-rivier oorsprong, los en zeer licht. Ongeveer 5% van de wijnbouw van de Roero vindt plaats op dit soort bodems.
Langs de "interne" strook van de Rocche, meer naar het oosten en op geringere hoogte, vindt men in plaats daarvan zandgronden die aan de oppervlakte bijna geen kalk bevatten; ze zijn ouder en van mariene oorsprong, rijk aan fossielen. Het zijn overwegend zure gronden, in wezen rul en dor, omdat de regenval er zeer snel doorheen sijpelt, waardoor het grootste deel van de voedingsstoffen wordt meegenomen en ze ongeschikt worden voor de teelt.
In het centrale deel van het Roero-gebied gaat de pliocenicamatrix daarentegen vaak over in een siltige grijsblauwe plaat met meer kalk en klei, die op plekken overal rond Roero aanwezig is.
Kalksteenpercentages die variëren van 3% tot 10% worden aangetroffen in de mergel en kalkhoudende zwavelhoudende formaties van de Priocca-gebieden, Canale en Govone (een soort dwarsstrook op de oost-westlijn). De kalksteencomponent bedraagt daarentegen bijna 50% in de volgende strook die van Corneliano tot Govone loopt en daarbij Vezza passeert. Dit massieve percentage kalksteen accentueert de viscositeit en de compactheid van de kleigronden.
Tenslotte vinden we de strook die het dichtst bij de Tanaro ligt, die koude terreinen heeft, met een aanwezigheid van klei gemengd met krijtbanken en met Marne di S. Agata Fossili (St. Agatha mergel Fossili), waar er meer compacte terreinen zijn, vergelijkbaar met die van Langa.
Het klimaat :
Roero wordt beschouwd als een semi-aride zone. De heuvels van Roero zijn eigenlijk bijna volledig verstoken van water, omdat de zachte mergellagen die worden afgewisseld met zanderige lagen slechts tijdelijke waterreserves bieden. Dit blijkt uit het wijnbouwlandschap, dat bezaaid is met reservoirs om regenwater op te vangen of putten om water uit waterhoudende lagen te putten.
De totale gemiddelde neerslag varieert van 650 tot 720 millimeter per jaar (het gebied met de minste regen in heel Zuid-Piëmont), met enkele jaarlijkse hoeveelheden tussen 450 en 500 millimeter, de helft van het nationale gemiddelde. De meeste neerslag valt van oktober tot januari en is van fundamenteel belang voor het aanvullen van de ondergrondse reserve, die nodig is voor de vegetale ontwikkeling van de wijnstokken van mei tot juni. Ook de sneeuwval in de winter vormt een belangrijke watervoorraad voor de wijngaarden.
Opgemerkt zij dat de aanwezigheid van de Maritieme Alpen (met name van de Monviso) leidt tot zeer sterke thermische amplitudes, met het risico van stormen en hagelbuien. In een dergelijke context is het van fundamenteel belang dat de beste blootstellingen worden benut en dat de steile hellingen worden geëxploiteerd, om een goede isolatie te garanderen, zelfs bij guur weer.
Arneis :
Arneis is praktisch altijd in de Roero verbouwd. Tussen eind 1400 en begin 1500 vinden we de eerste schriftelijke bewijzen, in de vorm van Reneysium en Ornesium, en in de vermelding van een wijngaard met de naam "moscatelli et renexij", die verwijst naar een plaats (huidige locatie Canalese Renesio), waar die druif waarschijnlijk werd geteeld. In de jaren 1700 werd Arneis genoemd als een van de beste kwaliteitsdruiven, net als de muskaatdruif, en dus werd hij voornamelijk zoet gevinifieerd of als een vorm van vermout.
De naam Arneis verscheen in het begin van de jaren 1800, en in de boekhouding werd hij "witte Arneis" genoemd, evenals "wit van verschillende druiven". In de jaren 1900 werd hij getroffen door een wijnbouwcrisis; vanwege zijn zoetheid en vroege rijping werd hij als tafeldruif geteeld en naast de nebbiolo gelegd om vogels aan te trekken (vandaar de naam "witte nebbiolo"). Pas in de jaren zeventig werden opnieuw wijngaarden aangelegd die volledig gewijd waren aan de Arneis, toen men iets meer dan tien hectare telde, en enkele wijnhuizen begonnen hem in de droge versie te produceren.
Wat de vegetatieve cyclus betreft, heeft de Arneis een middelvroege knopvorming, dus wordt hij, indien mogelijk, aangeplant in gebieden waar geen voorjaarsvorst voorkomt. De bloeitijd valt meestal in de eerste tien dagen van juni en de rijpheid wordt bereikt in de tweede helft van september.
Nebbiolo :
Nebbiolo is een inheemse druif uit Piemonte, de eerste schriftelijke vermeldingen ervan dateren van het einde van de dertiende eeuw. In Roero wordt Nebbiolo voor het eerst genoemd aan het begin van de veertiende eeuw. In de jaren 1700 blijkt uit documenten dat in de kelders van het gebied verschillende soorten werden aangetroffen, van droog tot zoet, van "oud" tot beminnelijk.
In de daaropvolgende eeuwen werd de Nebbiolo een van de meest gewaardeerde rode druiven, en bleef hij een belangrijke druif ondanks de komst van de Philloxera, juist omdat Roero werd beschouwd als een van de meest geschikte gebieden voor de teelt ervan. Nebbiolo heeft een zeer lange vegetatieve fase. Hij behoort tot de eerste druiven die ontkiemen en de laatste die worden geoogst (vaak in de tweede helft van oktober), en is dus onderhevig aan voorjaarsvorst en najaarsregens.
Nebbiolo is bijzonder gevoelig voor geografische omstandigheden (hij is gevoelig voor genetische mutaties, afhankelijk van de bodem waarop hij wordt aangeplant) en wordt bijna uitsluitend geteeld in wijngaarden op heuvels met de beste ligging, hoewel hij gevoelig is voor wind, wordt hij zelden aangeplant op de top van heuvels (waar we bijna altijd Barbera aantreffen). Er zijn drie bekende en gebruikte klonen: lampia, michet en rosé.
Landschap :
Het landschap van Roero wordt gekenmerkt door een reeks heuvels die, vertrekkend van het schilderachtige gebied van de Rocche, in een voortdurend op en neer gaan, aankomen om de rivier Tanaro te likken, waar prachtige kastelen en schitterende wijngaarden uitsteken. In snelle opeenvolging tot de wilde schoonheid van de Rocche worden in feite geordende wijngaarden, bossen en boomgaarden afgewisseld.
Alleen de wijngaarden in de heuvels dragen de "Roero" denominazione di origine controllata e garantita (gecontroleerde en gegarandeerde oorsprongsbenaming) - bezaaid met pittoreske ciabòt (vroeger schuilplaatsen voor momenten van rust) - meestal gerangschikt in oost-westelijke rij-oriëntatie of noord-zuid rij-oriëntatie, en gelegen op hoogtes van niet meer dan 400 m, d.w.z. die gebieden waar de wijnstok de beste resultaten geeft.
Zoals Luciano Bertello in "Finestre sul Roero - la vigna" ("Vensters op Roero - de wijnstok") stelt: "heuvels en heuvels die één enkele wijngaard lijken; wijngaarden afgewisseld met lachende boomgaarden; maar ook grenswijngaarden, bijna hangend aan de Rocche of grenzend aan het bos. Een strikt heuvelachtige wijnbouw, met een eeuwenlange traditie achter zich, getuigt van de wijnbouwkundige roeping van deze mooie en gevarieerde heuvels aan de linkerzijde van de Tanaro albese".